Totempalen, betekenissen, achtergronden en gebruiken

Totempalen bekijken British Columbia

Totempalen zijn de monumentale sculpturen die de oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika sneden uit grotere boomstammen, voornamelijk rode ceders. Vervolgens werden deze beschilderd. Met name de indianen aan de noordwestkust van Amerika hebben van oudsher totempalen gemaakt.

Het woord totem is afgeleid van het woord van de Algonquin woord “odoodem”, wat iets betekent als “verwantschap binnen een groep”. De symbolen die de totempaal dus uitdrukt staan vaak voor de gemeenschappelijke waarden, culturele overtuigingen en historie van de stam. Ook kan een totempaal een gedenkteken zijn, een manier om iemand te bespotten of als welkomstteken voor bezoekers.

Historie

Gesneden uit vooral grote, rechte rode cederboomstammen en geschilderd in levendige kleuren, is de totempaal tekenend voor de cultuur van de indianen. In feite is het gebruik van totempalen pas de afgelopen 200 jaar verfijnd, toen de Europese kolonisten de juiste bewerkingsmaterialen meenamen.

De kolonisten onderdrukten de First Nations begin 19e eeuw en dreigden hen uitingen van hun cultuur, zoals de totempaal, te verbieden. In die zin wordt het huidige gebruik van totempalen nog altijd gezien als een vorm van overleving en weerstand tegen culturele en territoriale discriminatie.

Sinds de jaren 50 van de twintigste eeuw is de populariteit van totempalen enorm toegenomen en vroegen musea aan lokale stammen om totempalen te maken. Tegenwoordig hebben sommige Canadese bedrijven die trots zijn op hun Canadese identiteit ook een totempaal in of voor hun bedrijf staan.

Vormen van de totempaal

Voltooide totempalen worden meestal geplaatst als onderdeel van Potlatch ceremonies (feesten waarbij geschenken worden uitgewisseld)  en verbeelden kuifdieren die symbool staan voor specifieke familielijnen en deze totempalen weerspiegelen de geschiedenis van die lijn.

Dieren die vaak zijn vertegenwoordigd op de top van de totempaal zijn de bever, de beer, de wolf, de haai, een orka, een raaf, adelaar, kikker of mug. De dieren bovenop de top vertegenwoordigen verwantschap, lidmaatschap van een groep en identiteit, terwijl de rest van de paal de geschiedenis van een gezin kan vormen.

Soorten totempalen

De totempalen worden vakkundig gesneden uit rood cederhout en worden vervolgens geschilderd in de kleuren zwart, rood, blauw en soms wit en geel. Ze variëren in grootte, maar palen die voor het huis staan, kunnen wel meer dan een meter dik zijn aan de basis en soms wel 20 meter hoog. Zo kunnen de palen van afstand worden gezien.

Zogenaamde “schande-totempalen” zijn minder gebruikelijk, maar worden van oudsher gebruikt om de ‘buren’ te schande te maken, omdat ze bijvoorbeeld hun schulden niet hadden afbetaald. Tegenwoordig gebruiken First Nation gemeenschappen deze tactieken om tegen de overheid of het bedrijfsleven te protesteren.

Betekenis van de totempaal

Totempalen symboliseren personages en gebeurtenissen of hebben betrekking op de ervaringen van voorouders. Sommige van deze personages kunnen verschijnen in een abstracte vorm, terwijl andere delen van de totempaal juist zeer scherp en fijntjes zijn bewerkt.

Het houtsnijwerk kan bestaan uit dieren, zoals vissen, planten, insecten, maar soms kunnen ze ook mythologische figuren aanduiden. Sommige delen van de paal symboliseren dieren, andere delen kunnen een combinatie van een dier en mens vertegenwoordigen. Ook kan het dat een raaf wordt weergegeven met een lange, rechte snavel, terwijl de snavel van de adelaar gebogen is, en een bever is afgebeeld met twee grote voortanden.

De betekenis van de totempalen is lastig te verklaren, aangezien elke stam zijn eigen gebruiken heeft en er dus geen eenduidige verklaring is voor een bepaald uiterlijk van een paal. Sommige palen duiden bij de ene groep een viering aan, terwijl die paal bij een andere stam een artistieke betekenis heeft.

Totempalen hebben van oudsher nooit gediend om te verafgoden, ze worden puur ter illustratie gemaakt van gebeurtenissen.

Verschillende typen totempalen

Er zijn in totaal zes verschillende basistypen totempalen te onderscheiden:

  • Huispalen voor de deur: deze paal is soms wel 6 tot 9 meter hoog en is meestal rijk gedecoreerd. De gravures vertellen het verhaal van de familie. Vaak worden deze palen geplaatst bij het huis van de leiders van een gemeenschap.
  • Huispalen binnen: deze totempalen zijn meestal zo’n 2,5 tot 3 meter hoog en dienen om de dakbalk van het gemeenschapshuis te ondersteunen. De gravures vertellen meestal een verhaal over de familie van de eigenaar.
  • Grafmonumentpalen: Deze totempalen zie je niet vaak. Ze kunnen wel 15 tot 18 meter hoog zijn en ze worden gemaakt voor de belangrijkere personen binnen een gemeenschap. Vaak wordt alleen het bovenste deel van de stam gegraveerd en wordt de as van de overledene in het bovenste deel bewaard.
  • Herdenkingspalen: De herdenkingspalen worden meestal voor het gemeenschapshuis geplaatst en dienen als een herdenkingspunt voor nabestaanden van de overledene. In dat geval is de paal slechts óf alleen met één figuur aan de bovenkant gegraveerd, maar soms ook aan de onderkant. Andere herdenkingspalen herinneren aan een specifieke gebeurtenis, zoals een conflict dat is beslecht of een handelsovereenkomst die voorspoed heeft gebracht.
  • Welkomstpalen: deze totempalen zijn vaak te vinden bij de ingang van een samenlevingsgemeenschap en verwelkomen de bezoekers. Sommige welkomstpalen zijn wel tien meter hoog. Meestal worden ze geplaatst langs een stroom of rivier, aangezien er ook bezoekers over water kwamen. Ze dienden ook om buitenstaanders af te schrikken en ze erop alert te maken dat ze een andere community binnendrongen.
  • Spot- of schaamtepalen: deze soort totempaal is bedoeld om een andere stam of een specifiek persoon tot schaamte te dwingen. Vaak gaat het om een niet-afbetaalde schuld of omdat iemand een blamage heeft begaan. Een goed voorbeeld is de Seward Pole in Alaska. Hiermee is een voormalige Amerikaanse minister gesymboliseerd die de vrijgevigheid van zijn First Nations gastheren niet had beantwoord bij een Potlatch. Hij is vereeuwigd met een rode neus en oren. Bekijk hier een foto van de Seward Pole. Je kan hem bezichtigen in Saxton, Alaska.

Waar kun je totempalen bezoeken?

Verspreid langs de westkust van Noordwest-Amerika zijn er veel totempalen te vinden. De bekendste zijn wel die in Stanley Park in Vancouver en de hoogste totempaal in Alert Bay. Lees 10 Plaatsen in British Columbia om een totempaal te bekijken voor meer locaties.

Gerelateerde berichten

0 Reacties

Geef een reactie

Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met een *